آن مقالهء تروريسم ص 4991 ديده شود ) . همچنين است آن مقاله‌اى كه در تحليل اعمال دولت مستوفى الممالك نوشت و متن قراردادى را انشاء و به او اعلام كرد كه ضرورت دارد با دولت انگليس منعقد شود ( در بخش ضمائم آورده شده است ) . ضمائم اين مجلّد همه خواندنى و از اسناد قابل پژوهش است مانند بيانيه وثوق الدوله در دفاع از عمليات سياسى خود - مقاله مفصل روزنامهء ايران در تحليل اوضاع سياسى ايران . ناگفته نگذارم درين جلد نوشته‌هايى كه جنبهء مطالعات اجتماعى دارد نيز هست مانند وضع ملك‌دارى در ايران ( ص 5095 در هشت صفحه ) - ماليات و مشكلات رعيت ( ص 5163 به بعد ) - ضرورت سرپرستى از رعيت و مشكلات مربوط به او ( ص 5228 به تفصيل در چندين صفحه ) - اطلاعات مربوط به محصول برنج در تنكابن و مشكلات تجارت آن ( مخصوصا ص 5234 ) - بروز بيماريهاى حصبه و و با و آنفلونزا و مرگ‌ومير ناشى از آنها ( ص 5280 و 5454 ) . توصيف گرانى اجناس و قحطى غله در اين سنوات را مكررا وصف كرده است و هر چند صفحه يك بار ذكرى از آن قضيه هست . اين جلد به وقوع كودتاى اسفند 1299 پايان مىگيرد . عين السلطنه پيش از وقوع كودتا نام آيرن سايد را به ملاحظهء آنكه او فرمانده قشون انگليس در قزوين بود شنيده بود و ذكر او را در نوشته‌هاى خود آورده است ( ص 5722 ، 5732 و 5779 ) . همچنين از كلنل مسعود خان كيهان و كلنل كاظم خان سياح و امير موثق نخجوان كه به قزوين آمده بوده‌اند نام برده و اين دو را ديده بوده است . همه عكسهايى را كه مؤلف از جنگ جهانى در دفتر خود چسبانيده بود در پايان اين كتاب به چاپ رسانديم كه زحمت مؤلف برجاى بماند . شانزدهم آبان‌ماه 1378 ايرج افشار